Sitenin dili
Arabirim Dilini Seçin:

Haberler
Kim buradaydı?
  • ZenUTIPLYTUT: 22 Saat,56 Dak.
  • businesscoachcourse: 2 Gün
  • petersunscams: 5 Gün
  • inibWeirelt: 8 Gün
  • SDAadicy: 10 Gün
  • sonneandgone: 10 Gün
  • Logaaa: 12 Gün
  • Omid: 13 Gün
  • Litaintanty: 14 Gün
  • EmuppyLaumb: 16 Gün
  • icuteflowerz: 23 Gün
  • Okyvinoxatymibum: 25 Gün
  • Asucumyvimuwicip: 26 Gün
  • Bypehergy: 30 Gün
  • asmen: 34 Gün
  • Bomo: 37 Gün
  • Dersu: 49 Gün
  • Peri: 52 Gün
  • zozan: 53 Gün
  • balifism: 58 Gün

Kuzey Zazacasında "k", "g" ve "ş" seslerin dönüşümü

Kuzey Zazacasını obür lehçelerden ayıran iki ana nokta vardır. Birincisi /k/ ve /g/ seslerin uzun ünlüler öne geldiği zaman palatize olmalarıdır, yani /ç/ ve /c/'ye dönüşmeleri, ikinci erteleme de sadece Dersim coğrafyası için geçerledir ve uzun bir izolasyon süreci sayesinde oluşmuşdur. /Ş/ sesi /s/'ye ertlemenmişdir, bu ses Vartoda korunabilmiştir. Bundan ziyade başka ufak ertelemeler de gerçekleşmişdir. 

 

/k/ sesinin /ç/ye dönüşmesi:

Eski/Orta İranice Kuzey Zazacası Orijinal Zazaca Anlam
kete- (Avesta), ketek (Pahlavi) çê keye ev
kete- (Avesta) + ber (Partça) çêber keyber kapı
kenya-, keinika- (Avesta) çêna, çêneke keyna, keyneke kız
kəoş- (Avesta), kuşten (Pahlavi) çistene (çist-, çisen-, bıçis-) kıştene (kışt-, kışen-, bıkış-) öldürmek

 

/g/ sesinin /c/'ye dönüşmesi:

Eski/Orta İranice Kuzey Zazacası Orijinal Zazaca Anlam
gertîten (Pahlavi) cêraene geyraene dolaşmak
gû- (Avesta), gûh (Pahlavi) ci gi bok
greb- (Avesta), greften (Pahlavi) gırotene (cên-, bıcêr-) gırewtene (gên-, bıgêr-) almak
gyan (Partça) can gan can
gyan (Partça) dıcani dıgani hamile

 

/ş/'nin /s/'ye dönüşmesi:

Eski Ari dilleri Kuzey Zazacası Orijinal Zazaca Anlam
ayişm (Pahlavi) asme aşmi ay
aştîh (Pahlavi), āxşti- (Avesta) hastiye aştiye barış
duşmən (Pahlavi), duşmeinyu- (Avesta) dısmen duşmen düşman
im- + xşepn- (Avesta) emso emşo bu gece
geoş (Avesta)-, gôş (Pahlavi) gos goş kulak
gôşt (Pahlavi) gost goşt et
xergôş (Pahlavi), xer- + geoş- (Avesta) awrês hergoş tavşan
erêş- (Avesta) hes heş ayı
-işn (Pahalvi) -is -ış isim eki
niş- (Avesta) ronistene (ronisen-, ronis-) ronıştene (ronışen-, ronış-) bayram
reoxşn- (Avesta), rôşnak (Pahlavi) rosan roşan bayram
frôxtən, frôş- (Pahlavi) rotene (rosen-, bıros-) rotene (roşen-, bıroş-) satmak
xşepn- (Avesta), xşam (Soğdca), şam (Pahlavi)  sami şami akşam yemeği
xşepn- (Avesta), xşam (Soğdca), şam (Pahlavi)  san, son şan akşam
şanek (Pahlavi) sane şane tarak
xşethr- (Avesta), şehr (Partça) sar şar halk
fşerem- (Avesta), şerm (Pahlavi) serm şerm utanç
xşvəş- (Avesta), şeş (Pahlavi) ses şeş altı
xşvəş- (Avesta), şeş (Pahlavi) seşti şeşti altmış
xşepn- (Avesta), kşepa (Sanskrit) sewe şewe gece
şiyev- (Avesta), şûten (Pahlavi) şiyene (son-, sêr-) şiyene (şon-, şor-) gitmek
yuşmake- (Avesta), eşma- (Partça) sıma şıma siz
şam- (Avesta), ebşam- (Partça) sımıtene (sımıt-, sımen-, bısım-) şımıtene (şımıt-, şımen-, bışım-) içmek
xşvipt- (Avesta), şift (Partça) sıt şıt süt
terşne- (Avesta) têsan teyşan susuz
terşne- (Avesta) tırs tırş ekşi
vxşên- (Partça) vêsaene (vêsen-, bıvês-) vêşaene (vêşen-, bıvêş-) yanmak
veşne (Avesta), gurş- (Pahlavi) vêsan veyşan
viraş-, viraz- (Partça) vırastene (vırazen-, vıraz-) vıraştene (vırazen-, vıraz-) yapmak
wxaşten (Partça) wastene (wazen-, bıwaz-) waştene (wazen-, bıwaz-) istemek
wxeş (Partça) wes weş sağ, hoş
*wi- + *raizh- (Proto-Arice), virištēn (Gileki) westene (urzen-, urz-) werıştene (werzen-, werz-) kalkmak

 

Omıd Veşnosıpê

(407 Bu yazıdaki toplam harfler)
(383 okunma)    Yazdırılabilir Sayfa